In het gebied dat in het huidige Mexico, Guatemala, Honduras en Belize ligt, bloeide meer dan duizend jaar geleden de beschaving van de Maya's. Hun mysterieuze tempelsteden raakten vergeten in de dichte jungle. We maakten een reis van drie weken door het land van de Maya's en kwamen door oerwouden, langs vulkanen en door koloniale steden.

Het is in één klap vijftien graden warmer en zeven uur vroeger als we in Mérida uit het vliegtuig stappen. Viva Mexico! Eindelijk zijn we er! Achter de douane staat een meisje met donkere krullen en een stralend gezicht ons op te wachten. Ze begroet ons hartelijk: "Welkom in Mexico, ik ben Sanne!" Ze weet uit ervaring hoe vermoeid we zijn en brengt ons snel met een bus naar een hotel in de stad. Ik zoek mijn kamer en mijn bed op en val onmiddellijk in een diepe slaap, ondanks de herrie van de airconditioning. Al het andere moet maar wachten tot morgen.

Een dag later vind ik mezelf terug onder de brandende zon bovenop 'El Castillo', de hoge vierkante piramide in de majestueuze Mayastad Chichén Itzá. Het is pas elf uur in de ochtend en ik ben blij dat ik voldoende water bij me heb, want de beklimming van de steile trap is geen makkie. Maar de beloning is een fantastisch uitzicht over de tempels en gebouwen van het complex. De geometrische vormen van de gebouwen steken scherp af tegen de groene landschap. Wat een intrigerende en vreemde beschaving moet dit geweest zijn om een stad als deze achter te laten in dit woeste land!

Onder leiding van een gids wandelen we over de grote vlakte die ooit het fundament was van een machtige Mayastad. We komen kazernes en ceremoniële gebouwen tegen, een sportarena, offertempels en zelfs een sterrenwacht! Ook bezoeken we een cenote, een perfect ronde, diepe put van tientallen meters doorsnede, waarin groen water staat. Hieruit haalde men vroeger het drinkwater, maar er werden ook offers gebracht, soms zelfs mensenoffers. De combinatie van die twee activiteiten vervult me met afgrijzen.

In de poreuze kalkbodem van het schiereiland Yucatán zitten honderden cenotes. Soms stort het plafond naar beneden zodat er een groot gat ontstaat zoals dat bij Chichén Itzá. Maar vaak blijven deze met regenwater volgelopen holtes verborgen onder de grond. Op de weg terug naar Mérida stoppen we bij een klein gebouwtje dat bij nadere inspectie een kleedhokje blijkt te zijn. Als Sanne uitlegt dat we hier kunnen zwemmen, kijken we haar een beetje meewarig aan. Ze lacht breeduit en vertelt dat we onder de grond gaan zwemmen, ín een cenote.

Achter het hokje voert een steile trap naar beneden, de aarde in. Stap voor stap dalen we af in de donkere gang terwijl een paar verdwaalde vleermuizen rakelings langs ons hoofd vliegen. De trap komt uit in een grote ruimte die spaarzaam wordt verlicht door een paar lampen. Vlak vóór ons ligt een ondergronds meer dat is gevuld met kraakhelder water. Een beetje huiverig nemen de grootste durfals een duik in het heerlijk koele water. De rest volgt later en al snel hebben we de grootste lol. Na een uurtje spartelen klimmen we weer naar boven, drogen onszelf af en keren terug naar de bewoonde wereld.

De hoofdstad van de Mexicaanse provincie Yucatán heeft een prachtig historisch centrum met een klassiek rechthoekig stratenpatroon. Tegen zonsondergang komt het leven op de Plaza Mayor goed op gang. Tussen de oudste gebouwen van de eens zo rijke stad zitten oude mannetjes te kaarten, zijn kinderen aan het spelen en proberen handelaren hangmatten aan toeristen te slijten.

We slenteren er een uurtje rond, bekijken de 16e-eeuwse San Idelfonso-kathedraal en kopen het laatste brood bij een bakker op de hoek. Het statige Palacio de Gobierno aan de noordzijde van het plein heeft zalen vol schilderijen die de geschiedenis van Yucatán laten zien. 's Avonds lopen we nog even terug naar het Plaza Mayor waar het een drukte van jewelste is: er staan moderne en traditionele bands op een groot podium en er wordt gedronken en gedanst.

Vandaag hebben we een behoorlijk lange rit door het warme Mexicaanse land voor de boeg, maar gelukkig is er onderweg genoeg te beleven. Zo maken we een tussenstop in het stadje Muna, waar we een wandeling maken door een arme volksbuurt en een klein tortillafabriekje bezoeken. Iets verderop ligt Uxmal, een belangrijke Maya-vindplaats die we ook weer onder leiding van een gids gaan bekijken. Deze stad is een stuk groter en ligt in een veel heuvelachtiger gebied dan de vorige.

Het opmerkelijkste complex van Uxmal is de enorme arena waar grote sportevenementen en religieuze ceremonieën werden georganiseerd. Een ander bijzonder bouwwerk is de grote Piramide van de Tovenaar. Volgens de legende zou deze enorme tempel gebouwd zijn in één nacht, en nog wel door een dwerg. Een aardig verhaal, maar archeologen geloven dat de tempel eerder in eeuwen dan in uren tot stand is gekomen. Beklimmen kunnen we het bouwwerk niet want hij wordt op dit moment gerenoveerd.

Tijdens de rondleiding door het complex raak ik enorm onder de indruk van de schaal en complexiteit van de religieuze maatschappij die hier eeuwenlang in dit onherbergzame land heeft bestaan. Aan het einde van de ochtend beklimmen we ook nog even de op één na hoogste piramide van Uxmal, voor het uitzicht. Omdat we pas vanavond laat op onze bestemming zullen aankomen, stoppen we 's middags voor een uitgebreide lunch aan de Golf van Mexico. We nemen een duik in het warme zeewater en eten daarna vis en garnalen bij een restaurantje aan het strand.

De Maya's bouwden niet voor niets op deze plaats hun stad: tegen een lage heuvelrand, precies op de overgang van de bergen en het laagland. Uit strategisch oogpunt was dat gunstig omdat je de vijand al van ver kon zien aankomen en bovendien lag in de bergen het vruchtbare regenwoud waarvan de indianen afhankelijk waren. Tegenwoordig zorgt deze ligging voor een mooi contrast tussen de vervallen bouwwerken, het regenwoud en de heuvels.

Eén van de beroemdste gebouwen in Palenque is het 'Paleis', waarin vele generaties machtige Mayakoningen woonden. Al in die tijd beschikte de elite over een sauna, sanitaire ruimtes met stromend water en riolering. Onder de grond bevinden zich zelfs slaapkamers met bedden van kalksteen: welterusten!

De gids neemt ons ook nog mee op een kort tochtje door het regenwoud dat helaas wat tammer is dan we verwachtten. Veel wilde dieren zagen we natuurlijk niet, daarvoor moet je dieper het regenwoud in. Maar het is wel leuk om plotseling de vormen van een niet-opgegraven Mayatempel te ontwaren tussen de dichte vegetatie. Wij voelen ons nu een klein beetje Indiana Jones of Lara Croft.

Ergens in het oerwoud horen we het geluid van stromend water en als we wat verder lopen zien we onder ons een kleine waterval die uitkomt in een ondiep meertje. Ik klauter naar beneden, kleed me uit en plons in het ondiepe water. Het is ontzettend gaaf om recht onder de waterval te staan en het koele water over me uit te laten storten. Na enige aarzeling volgen drie anderen mijn voorbeeld, de rest durft niet.

Na deze verfrissende tussenstop loop ik weer terug naar de archeologische site om er nog een paar tempels te bezoeken. Het zweet gutst weer van mijn lijf nog voordat ik bij de indrukwekkende Tempel van het Kruis ben aangekomen. Het bouwwerk staat bovenop een hoge piramide en de klim naar boven is zwaar, maar dat maakt niets meer uit als ik de hele Mayastad aan mijn voeten zie liggen!

De overvloedige regen heeft de zandweg waaraan het hotel ligt in een modderpoel veranderd. De zwembroek en zonnebrand die ik in mijn rugzak heb gestoken lijken op dit moment volstrekt nutteloos. Maar ik heb al gemerkt dat de weersomstandigheden hier zeer snel kunnen veranderen. Voorlopig rijden we in ieder geval door een niet aflatende regenbui. We rijden door het groene berglandschap van de provincie Chiapas en stoppen halverwege de ochtend bij een grote waterval, Misol-Há. Vanwege de regenval van afgelopen nacht is de hoeveelheid water gigantisch. Normaal kun je achter de waterval door lopen, maar vanochtend niet: het is veel te gevaarlijk.

Verderop langs de route ligt nóg een waterval. Rond het middaguur stoppen we bij Agua Azul, een grote verzameling brede, lage watervallen met diepblauwe tussenbassins. Je kunt een uur lang bergopwaarts lopen en steeds nieuwe grote en kleine watervallen zien. Het is inmiddels helder en zonnig geworden dus we zijn het gekleum van vanmorgen alweer bijna vergeten.

De lange, slingerende weg voert steeds hoger de bergen in, om uiteindelijk te eindigen bij de oude Spaanse garnizoensstad San Cristóbal de Las Casas. Het is een kleurrijke, drukke stad op een kruispunt van belangrijke wegen. Maar het is ook een stad met een roerig en gewelddadig verleden, het centrum van de opstandige Zapatistas die onder leiding van hun leider Marcos een jarenlange guerillastrijd hebben gevoerd tegen de Mexicaanse overheersing. Maar vandaag lijkt er vrede te heersen.

Ons gezelschap neemt zijn intrek in hotel Fraye Bartolomé de Las Casas op het kruispunt van Niños Héroes en Insurgentes — hoe klinkt dat? Het stratenpatroon van San Cristóbal is rechthoekig en symmetrisch zodat we eerst een paar keer verdwalen voordat we de weg weten. De laagstaande zon wordt nu, in het laatste uurtje van de middag, prachtig gefilterd waardoor de stad een onwerkelijke gloed krijgt. De kleurrijke kathedraal in het centrum is nu op haar mooist en ik neem een heleboel foto's in en rond de kerk. Als de avond valt blijkt al snel dat we boven de tweeduizend meter verblijven: het is warempel koud!

We staan vandaag vroeg op voor een boottocht door de Cañón del Sumidero, een kilometers lange kloof die door de Río Grijalva in het vulkanische gebergte is uitgesleten. We moeten eerst anderhalf uur rijden over een hoge bergpas om bij het vertrekpunt bij de rivier aan te komen. Hier stappen we met de hele ploeg in een grote speedboat.

De boot vaart behoorlijk hard, de voorkant komt helemaal los van het water. Maar ik geniet van de snelheid en van de spectaculaire rotsachtige berghellingen, waarvan sommige meer dan een kilometer boven ons uittorenen. Er cirkelen grote roofvogels hoog in de lucht terwijl de laaghangende takken het domein zijn van slanke witte reigers. Soms wiekt een pelikaan langzaam voorbij.

Bij het omkeerpunt stroomt een bijzondere waterval de rivier in. Hij wordt de 'Kerstboom' genoemd vanwege de eigenaardige mossen die tegen de vochtige rotsen groeien. Ze lijken erg veel op de uitwaaierende takken van een kerstboom, vandaar de naam. Op de terugweg wordt trouwens ook meteen duidelijk waarom zwemmen hier wordt afgeraden: op de modderige oevers van de rivier liggen meterslange krokodillen te wachten op een hapje. Als we voorzichtig langsvaren glijden ze snel het water in.

Alle teksten en foto's op deze website zijn © 2001-2010 Dim van den Heuvel en Marieke van Kessel.